Wat is UX design? Zo maak je een website die prettig werkt

In het kort

• UX staat voor user experience: de ervaring van iemand die je website, app of product gebruikt.
• UX design maakt die ervaring makkelijk en prettig. UI design gaat over hoe de schermen eruitzien.
• Een UX designer zoekt eerst uit wat bezoekers willen, maakt dan wireframes en test het ontwerp met echte mensen.
• Goede UX levert iets op: bezoekers oordelen in een fractie van een seconde, en Google beloont pagina’s die prettig werken.
• Je kunt zelf veel testen. Laat vijf mensen een taak doen op je site en kijk waar ze vastlopen.

Wat is UX design?

UX design, voluit user experience design, is het ontwerpen van de ervaring die iemand heeft met een product. Dat product kan een website zijn, een app of een koffiezetapparaat. In het Nederlands heet het ook wel gebruikerservaring. Een goede UX merk je bijna niet. Je vindt wat je zoekt en je doet wat je wilde doen, zonder na te denken.

Nielsen Norman Group, het bekendste onderzoeksbureau op dit gebied, rekent alle contact tussen klant en bedrijf tot de user experience: de producten, de diensten en alles eromheen. Het eerste wat telt, schrijven ze, is dat je precies geeft wat de klant nodig heeft. Zonder gedoe.

Voor een website komt het neer op vier vragen, gesteld door je bezoeker. Vind ik wat ik zoek? Snap ik wat ik moet doen? Vertrouw ik dit bedrijf? En gaat het snel genoeg?

Waar staat UX voor?

UX is de afkorting van user experience. De X komt van het Engelse ‘experience’, dat met ‘ex’ begint.

De term komt van Don Norman, een Amerikaanse onderzoeker. In de jaren negentig ging hij bij Apple werken, in een team van drie dat ‘User Experience Office’ heette. Volgens Nielsen Norman Group, dat hij later mee oprichtte, stond ‘user experience’ toen voor het eerst in een functietitel.

Wat is het verschil tussen UX en UI design?

UX en UI worden vaak samen genoemd, maar het zijn twee kanten van hetzelfde werk. UI staat voor user interface: alles wat je ziet en aanraakt. Kleuren, letters, knoppen, iconen en de ruimte ertussen. UX gaat over de weg die iemand aflegt, en hoe die weg voelt.

Een voorbeeld. Bij een webshop bepaalt de UI designer hoe de knop ‘In winkelmand’ eruitziet. De UX designer bepaalt of die knop er moet zijn, waar hij staat en wat er na de klik gebeurt. Is de knop prachtig, maar vindt niemand hem? Dan is de UI goed en de UX slecht.

In kleine teams doet één persoon vaak allebei. Die functie heet dan UX/UI designer.

En wat is usability?

Usability, of bruikbaarheid, is een deel van UX. Het gaat alleen om de vraag of iets makkelijk te gebruiken is. Jakob Nielsen deelt het op in vijf punten:

• Leerbaarheid: lukt een taak de eerste keer meteen?
• Efficiëntie: gaat het snel als je het eenmaal kent?
• Onthoudbaarheid: weet je na een tijd weg nog hoe het werkt?
• Fouten: hoe vaak gaat het mis, en kun je dat makkelijk herstellen?
• Tevredenheid: vind je het prettig om te gebruiken?

UX is breder. Een formulier kan prima bruikbaar zijn en toch een slecht gevoel geven. Bijvoorbeeld omdat je niet weet wat er met je gegevens gebeurt.

Waarom is UX design belangrijk?

Omdat bezoekers snel beslissen, en net zo snel weer weg zijn. Een paar uitkomsten uit onderzoek:

• Het eerste oordeel valt in een flits. In het onderzoek van Lindgaard en collega’s vormden mensen hun indruk van een webpagina binnen 50 milliseconden. Google zag dat sites met een eenvoudig en vertrouwd ontwerp mooier worden gevonden dan drukke of afwijkende sites.
• Bijna niemand leest alles. Bij Nielsen Norman Group scande 79 procent van de testpersonen elke nieuwe pagina. Maar 16 procent las woord voor woord.
• Je hebt een paar seconden. Bezoekers verlaten een pagina vaak binnen 10 tot 20 seconden. Maakt je pagina in die tijd duidelijk wat je biedt, dan blijven mensen veel langer.
• Bij webshops lekt omzet weg bij het afrekenen. Baymard Institute schat dat een grote webshop gemiddeld 35 procent meer conversie kan halen met een beter afrekenproces.
• Google kijkt mee. De rankingsystemen van Google belonen pagina’s die prettig werken: snel, veilig, goed op mobiel en zonder storende pop-ups.

Hoe werkt UX design? Het proces in 6 stappen

Elk bureau noemt de stappen anders, maar het werk komt meestal hierop neer:

1. Onderzoek. Wie zijn je bezoekers en wat willen ze bereiken? Praat met klanten, lees je reviews, kijk in je statistieken en zoek uit waar mensen in Google op zoeken.
2. Structuur. Bepaal welke pagina’s er komen en hoe ze aan elkaar hangen. Teken de route die een bezoeker aflegt, van de eerste klik tot de aanvraag. Die route heet ook wel een user flow of klantreis.
3. Wireframes. Schets per pagina wat erop komt en in welke volgorde, nog zonder kleur of foto’s. Hieronder lees je hoe dat werkt.
4. Ontwerp en prototype. Maak er een echt ontwerp van, in je eigen huisstijl. Koppel de schermen aan elkaar, zodat je erdoor kunt klikken alsof het een echte site is.
5. Testen. Laat mensen een taak doen met het prototype en kijk waar ze vastlopen. Volgens Jakob Nielsen vind je met vijf testpersonen al zo’n 85 procent van de problemen. Los die op en test daarna opnieuw.
6. Bouwen en meten. Na de lancering kijk je in je cijfers of mensen doen wat je hoopte. Waar ze afhaken, begint de volgende ronde.

Zo doen wij het

Bij een nieuwe website beginnen we met een gesprek over je doelen en je klanten. Daarna maken we een plan met de pagina’s, de zoekwoorden en de wireframes. Het ontwerp zie je eerst in Figma, op telefoon en op computer. Pas als jij akkoord geeft, gaan we bouwen. Zo verander je een idee voordat het geld kost. Lees meer over website laten maken.

Wat is een wireframe?

Een wireframe is een schets van een pagina in grijze blokken. Je ziet waar het menu komt, de koppen, de tekst, de foto’s en de knoppen. Kleuren, lettertypes en echte foto’s laat je nog weg. Vergelijk het met de plattegrond van een huis: eerst bepaal je waar de kamers komen, pas daarna kies je het behang.

Het grote voordeel is dat een wireframe snel gemaakt en snel aangepast is. Een blok verschuiven kost een minuut. Een gebouwde pagina omgooien kost dagen. En omdat er nog geen kleur in zit, praat je over de inhoud en de volgorde, niet over smaak.

Wireframe, mockup en prototype: het verschil

Een voorbeeld van een wireframe

Zo kan de wireframe van een homepage voor een hovenier eruitzien, van boven naar beneden:

1. Een balk met het logo, een kort menu en een belknop.
2. Eén zin over wat je doet en waar, met een knop ‘Vraag een offerte aan’.
3. Drie blokken met de belangrijkste diensten: tuinontwerp, aanleg en onderhoud.
4. Foto’s van een paar projecten, met de plaats erbij.
5. Drie reviews van klanten.
6. Het werkgebied, met de plaatsen waar je komt.
7. Een kort formulier: naam, telefoonnummer en wat je wilt.
8. Onderaan je contactgegevens, openingstijden en links naar de andere pagina’s.

Elk blok heeft een taak. Kun je die taak niet in één zin zeggen? Dan hoort het blok er misschien niet.

Zo maak je een wireframe

1. Kies het doel van de pagina. Wat moet een bezoeker hier doen? Bellen, kopen of iets leren?
2. Zet de inhoud op volgorde van belang. Het belangrijkste bovenaan, de details lager.
3. Begin met de telefoon. Op een smal scherm moet je kiezen. Wat daar past, past ook op een groot scherm.
4. Schets eerst op papier. Met een pen ben je sneller dan met welk programma ook.
5. Werk het uit in een tool. Figma heeft een gratis Starter-abonnement en Wireframe.cc een gratis basisversie. Balsamiq is betaald, met een gratis proefperiode.
6. Laat het zien en vraag om een reactie. Vraag niet ‘vind je het mooi?’, maar ‘waar zou je klikken om een offerte te vragen?’

4 UX-principes die elke website helpen

Goede UX is geen toeval. Een paar regels uit de psychologie komen steeds terug. Op Laws of UX staan ze kort uitgelegd.

• De wet van Jakob. Mensen zijn de meeste tijd op andere sites, en verwachten dat jouw site net zo werkt. Zet het logo dus linksboven, het menu bovenaan en het winkelmandje rechtsboven.
• De wet van Hick. Hoe meer keuzes, hoe langer het kiezen duurt. Een menu met vijf punten is sneller te gebruiken dan een menu met vijftien.
• De wet van Fitts. Een knop is sneller te raken als hij groot is en dichtbij staat. Maak je belangrijkste knop daarom groot, en zet hem op mobiel binnen bereik van de duim.
• Vertrouwd wint. Het onderzoek van Google hierboven liet zien dat een ontwerp dat eruitziet zoals mensen verwachten, mooier wordt gevonden. Wees origineel in je verhaal en je beeld, niet in de plek van je menu.

10 UX tips voor je website

1. Zeg in de eerste regel wat je doet

Een kop als ‘Wij maken uw tuin mooi’ zegt weinig. ‘Tuinaanleg en onderhoud in Eindhoven, binnen twee weken een ontwerp’ zegt wat je krijgt, waar en hoe snel. Zet die zin bovenaan, met de belangrijkste knop ernaast.

2. Houd het menu kort en gewoon

Gebruik woorden die iedereen kent: Diensten, Projecten, Over ons, Contact. Een creatieve naam als ‘Ontdek’ of ‘Ons verhaal’ laat mensen raden. Houd het hoofdmenu klein. De rest kan in een submenu of onderaan de pagina.

3. Schrijf voor wie scant

De meeste bezoekers lezen niet, ze scannen. Geef ze houvast met duidelijke tussenkoppen, korte alinea’s, opsommingen en het belangrijkste woord vooraan. Nielsen Norman Group zag dat mensen vaak in een F-vorm scannen. De bovenste regels lezen ze nog bijna helemaal. Daarna kijken ze vooral naar het begin van elke regel.

4. Maak knoppen groot en tekst goed leesbaar

Een duim is geen muispijl. De richtlijn voor toegankelijkheid, WCAG 2.2, vraagt dat klikbare doelen minstens 24 bij 24 pixels zijn, of genoeg ruimte om zich heen hebben. Voor je belangrijkste knop mag het ruim meer zijn. Let ook op contrast: gewone tekst moet volgens dezelfde richtlijn een contrast van 4,5 op 1 met de achtergrond hebben. Voor veel webshops is toegankelijkheid sinds juni 2025 verplicht. Lees meer over de European Accessibility Act.

5. Ontwerp eerst voor de telefoon

In Nederland ging in september 2026 66 procent van het webverkeer via mobiel, volgens StatCounter. Begin daarom bij het kleine scherm. Wat daar niet past, is vaak ook niet nodig. Test je site daarna echt op een telefoon: met één hand, en buiten in de zon.

6. Maak je site snel

Wachten voelt als iets wat niet werkt. Hoe langer een pagina leeg blijft, hoe meer mensen het opgeven. Google meet dat met de Core Web Vitals: hoe snel de grootste inhoud verschijnt, hoe snel de pagina reageert en of alles stil blijft staan. Hoe dat werkt, lees je in Core Web Vitals uitgelegd.

7. Wees overal hetzelfde

Geef knoppen overal dezelfde vorm en kleur. Zet het menu op elke pagina op dezelfde plek. En gebruik voor hetzelfde ding steeds hetzelfde woord: niet de ene keer ‘offerte’ en de andere keer ‘prijsopgave’. Dan hoeft niemand na te denken.

8. Help mensen bij fouten

Iedereen vult weleens iets verkeerd in. Zet het label boven het veld, niet erin, want dan verdwijnt het zodra je typt. Zeg bij een fout wat er mis is en hoe je het oplost: ‘Vul een telefoonnummer van 10 cijfers in’ in plaats van ‘Ongeldige invoer’. En wis nooit wat iemand al had ingevuld.

9. Blokkeer de inhoud niet

Een pop-up die meteen het hele scherm vult, jaagt mensen weg. Google vraagt in zijn eigen checklist of je pagina’s opdringerige pop-ups vermijden. Een cookiemelding is soms nodig, maar houd hem klein en eerlijk. Weigeren moet net zo makkelijk zijn als accepteren, met een zichtbare knop. De Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwde daar zo’n 100 organisaties over, en is in oktober 2026 een onderzoek gestart naar twee die niets veranderden.

10. Test met vijf mensen

Je hoeft geen onderzoeksbureau in te huren. Vraag vijf mensen uit je doelgroep om een taak te doen op je site, zoals ‘vraag een offerte aan voor een nieuwe schutting’. Kijk mee en zeg niets. Waar ze aarzelen of verkeerd klikken, zit je probleem. Los het op en doe de test opnieuw.

Wat doet een UX designer?

Een UX designer zorgt dat een website of app logisch en prettig werkt. Op een gewone werkdag kan dat van alles zijn:

• gesprekken voeren met gebruikers en klanten;
• statistieken en heatmaps bekijken;
• de structuur en de route door een site uittekenen;
• wireframes en prototypes maken;
• tests begeleiden en de uitkomsten vertalen naar verbeteringen;
• overleggen met de UI designer, de developer en de opdrachtgever.

Programmeren hoeft niet, maar het helpt wel om te weten wat technisch kan. Het bekendste programma is Figma. Daarnaast werken UX designers met tools voor heatmaps, zoals het gratis Microsoft Clarity, en met tools om tests te doen.

Wat verdient een UX designer?

Volgens Indeed is het gemiddelde basissalaris van een UX designer in Nederland 4.443 euro per maand. Dat bedrag komt uit 279 opgegeven salarissen, bijgewerkt op 19 oktober 2026. Een starter verdient minder, een ervaren designer meer.

UX en SEO: hoe hangen ze samen?

SEO zorgt dat mensen je vinden. UX zorgt dat ze blijven en iets doen. Op veel plekken raken ze elkaar:

• Snelheid en mobiel. Google kijkt naar de Core Web Vitals, naar HTTPS en naar hoe je site op een telefoon werkt. Dat zijn ook UX-punten.
• Een duidelijke opbouw. Goede koppen en een logische structuur helpen bezoekers bij het scannen. Ze helpen zoekmachines en AI-tools ook om te snappen waar je pagina over gaat. Meer daarover in wat is GEO.
• Geen storende elementen. Te veel advertenties of een pop-up over de inhoud zijn vervelend voor bezoekers. Google noemt ze ook in zijn checklist.
• Interne links. Een goede navigatie brengt bezoekers én Google naar je belangrijkste pagina’s.

Google zegt er wel bij dat je niet moet staren op één of twee onderdelen. Het gaat om de hele ervaring, en goede inhoud blijft het belangrijkst. Hoe SEO verder werkt, lees je in wat is SEO.

UX zelf verbeteren of laten doen?

Met de tips hierboven kom je een heel eind. Doe de test met vijf mensen, kijk in een heatmap waar bezoekers klikken en lees wat klanten in je reviews schrijven. Kleine dingen, zoals een duidelijkere kop of een kortere knoptekst, verander je zelf.

Laat je een nieuwe site maken, of klopt de opbouw van je huidige site niet meer? Neem UX dan vanaf het begin mee. Achteraf repareren is duurder dan meteen goed ontwerpen. Bij ons zit UX in elke website: we beginnen bij je bezoekers, werken met wireframes en bouwen pas als het ontwerp klopt. Wil je vooral meer aanvragen uit je huidige bezoekers halen? Lees dan conversie optimalisatie.